Gmina Dziadkowice

Współrzędne: 52°33'54,2" N 22°54'43,2" E
Gmina Dziadkowice to gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie białostockim. Gmina liczy około 3,1 tys. mieszkańców. Zajmuje obszar 115 km kwadratowych (jest jedną z najmniejszych gmin powiatu siemiatyckiego), w tym 61 procent to użytki rolne, a 33 procent-leśne.
Niewątpliwie walorem jest też dostępność komunikacyjna gminy i stosunkowo niewielka odległość od większych ośrodków miejskich: z Dziadkowic do Białegostoku jest zaledwie 80 km, 180 km do Lublina i 160 km do Warszawy. Dogodne położenie gminy przy trasie nr 19 Rzeszów-Lublin-Białystok w pasie przygranicznym około 75 km od przejścia granicznego w Terespolu i około 40 km od przejścia w Połowcach oraz otwartość władz gminy sprzyjają inwestycjom, zwłaszcza tym w zakresie przetwórstwa rolno-spożywczego i transportu.
Miejscowości w gminie:
Brzeziny-Janowięta, Dołubowo, Dziadkowice, Hornowo, Hornowszczyzna, Jasienówka, Korzeniówka, Kąty, Lipiny, Malewice, Malinowo, Osmola, Smolugi, Wojeniec, Zaminowo, Zaporośl, Zaręby, Żuniewo, Żurobice
Urząd Gminy w Dziadkowicach, 17-306 Dziadkowice, tel. 85 656-59-00, faks 85 656-59-04,
e-mail: ugdziadkowice@post.pl
Strona internetowa gminy

Historia

Aż do 1569 roku teren obecnej gminy Dziadkowice należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego, w ramach ziemi drohickiej. Wszystko zmieniło się na sejmie lubelskim w 1569 roku. Jeden z posłów z Podlasia, jak podaje M. Plewczyński w Szlachcie podlaskiej w wojsku polskim [w:] Drobna szlachta Podlaska w XVI-XIX wieku, powiedział wtedy: "Bądzcie Wmć nas pewni, żeśmy są Wmci bracią. Nie wątpiemy też w tem, iż Wmć pomożecie do tego iż to niewolnictwo litewskie będzie z nas złożone, gdyż my dla wolności polskich jesteśmy przystali".
Na tym sejmie uchwalono słynną unię polsko-litewską i zadecydowano o włączeniu do Korony Królestwa Polskiego Podlasia oraz Ukrainy. Szlachta podlaska złożyła przysięgę na wierność królowi polskiemu, a w akcie przysięgi wymienione są liczne nazwiska rycerzy z obecnej gminy.
Od tej pory ziemie: bielska i drohicka tworzyły województwo podlaskie. Ziemie te dzieliły się na powiaty, a te na parafie. Z czasem z ziemi drohickiej wydzielono ziemię mielnicką (Mielnik). Obecna gmina Dziadkowice leżała dokładnie na styku tych trzech ziem. Wsie: Dziadkowice, Kąty, Lipiny, Żurobice, Jasionówka, należały do ziemi mielnickiej. W ziemi drohickiej znajdowały się miejscowości: Zaręby, Osmola, Wojence, Brzeziny, Smoluchy, Dołubowo, natomiast do ziemi bielskiej należało Zamianowo.
Większość mieszkańców Dziadkowic i okolic stanowiła drobna szlachta. W pozostałych rejonach Rzeczpospolitej nie istniały aż tak wielkie obszary zamieszkałe przez ubogich "panów braci", zatem stawali się oni często obiektem niewybrednych żartów ze strony bogatszej części szlachty. W literaturze zachowało się wiele danych na ten temat. Profesor Maroszek w "Strukturze osadnictwa rycerskiego i drobnoszlacheckiego dawnej ziemi bielskiej do końca XVIII wieku" zanotował na przykład następujący zapis kronikarski wyśmiewający szlachtę podlaską:

  • Fortuna szlachcica podlaskiego długa jak bicz, szeroka jak nóż, a głęboka aż do samego środka Ziemi.
  • szlachcic podlaski ma błotko i karaski
  • Bór - leszczyna
    wróbel - zwierzyna
    gołębie - dobytek
    serwatka - napitek
    ryby - karaski
    Wiwat szlachcic podlaski!
  • Szlachcic podlaski z małej chałupki
  • Kiszka podlaska (przezwisko chudych szlachciców)
  • Choć nie umiem czytać, ani pisać, ale królem mogę zostać (...)

Trudno ustalić właścicieli ziemskich w Dziadkowicach w XVII wieku. Na początku tegoż stulecia byli to zapewne jeszcze Dziadkowiccy. W drugiej połowie tegoż stulecia byli być może Zaszczeńscy, ponieważ dobroczyńcą miejscowej parafii był Paweł Zaszczyński, podstarości grodzki i podstoli mielnicki, który dnia 12 lutego 1699 roku uposażył hojnie miejscowy kościół. Jednak miejscowa świątynia była w złym stanie po licznych wojnach. W tym czasie władze kościelne zobowiązały proboszcza ks. Wojciecha Kluzińskiego (1680-1710) do wystawienia nowej świątyni.
Więcej o historii regionu...

Atrakcje turystyczne

Obszar gminy jest morfologicznie mało urozmaicony. Część północna gminy, tj. tereny położone na północ od Dziadkowic to lekko falista równina o wysokościach wahających się w granicach od 143,0 m n.p.m. w rejonie Zaminowa do 189 m n.p.m. na południowy zachód od wsi Dołubowo. Nieco większe urozmaicenie morfologiczne wykazuje wschodnia część gminy - wsie Żurobice, Hornowo i Osmola (występuje tam szereg drobnych czołowomorenowych wzgórz o dość łagodnych wierzchołkach). Dochodzą one do 170-175 m n.p.m.
Zachodnia część gminy jest piaszczystą równiną wodno-lodowcową. Teren gminy leży w zlewni rzeki Nurzec. Część środkową i południową odwadnia rzeka Leśna, dopływ Czarnej, z dopływami Leszczką i Praczką, a część północną gminy odwadnia bezimienny ciek dopływ Czarnej. Zwolennicy grzybobrania odnajdą w tutejszych lasach wiele gatunków cenionych grzybów.
Typowo rolniczy charakter gminy oraz duży obszar kompleksów leśnych gwarantują spokojny odpoczynek wśród nieskażonego przemysłem środowiska. Tutejsze lasy obfitują w runo leśne, zwierzynę łowną i ptactwo rzadko gdzie indziej spotykane. Miłośnicy przyrody i amatorzy bezkrwawych łowów napotkają tu siedliska ptactwa (bocian czarny, słonka, bekas derkacz, cietrzew, czapla, żuraw i sokół wędrowny) oraz zwierzyny (borsuk, łoś, jeleń, wydra, kuna leśna i gronostaj), a także ciekawe okazy roślin.
Mieszkańcy gminy słyną z gościnności, na szczególną uwagę zasługuje kwatera agroturystyczna w Jasienówce, gdzie można wynająć pokoje gościnne, zjeść tradycyjne potrawy, czy też pojeździć konno po malowniczej okolicy. Wizyta w gminie Dziadkowice może być okazją do spotkania przedstawicieli ginących zawodów, takich jak kowalstwo, koronkarstwo, tkactwo, czy wikliniarstwo.
Na uwagę zasługuje zespół dworski z 1912 r. wraz z malowniczym parkiem z końca XIX w. w Dołubowie.
Zabytki:

  • Kościół parafialny pw. Trójcy z 1802 r. w Dziadkowicach,
  • Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Bolesnej w Osmoli (z lat 1920-29),
  • Kurhan - pozostałość osadnictwa na tych ziemiach, znajdujący się w pobliżu kościoła w Osmoli,
  • Głaz naturalny polodowcowy - koło budynku dawnej szkoły podstawowej w Osmoli,
  • Kościół parafialny pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła z 1902-1904 r. w Dołubowie,
  • Cerkiew greko-katolicka, obecnie prawosławna, pw. św. Michała z 1800 r. w Żurobicach,
  • Przydrożne kapliczki z XIX w. i początku XX w.

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

ul. Warszawska 51 lok. 7
17-312 Drohiczyn, woj. Podlaskie