RZEKA BUG

Bug, największy z prawych dopływów Wisły. Wypływa na wysokości 315 metrów n.p.m. w zachodniej części wyżyny Wołyńsko-Podolskiej, na wschód od Sasowa na Ukrainie. Rzeka nizinna. Długość około 813 km, w tym na obszarze Polski 683 km. Powierzchnia dorzecza 73470 km2 (w granicach Polski 38500 km2). Płynie przez Pobuże, Granicą Wyżyny Lubelskiej i Wołynia, przez Podlasie i Mazowsze. W środkowym i dolnym biegu meandruje, tworząc łachy i starorzecza zwane bużyskami. Dno doliny szerokie do kilkunastu kilometrów w dolnym biegu, częściowo zatorfione, zajęte przez łąki. Pod Serockiem Bug łączy się z Narwią. Odcinek od połączenia się z Narwią do ujścia nazywany bywa Bugo-Narwią.

Bug to 772 kilometry unikalnej przyrody, wyjątkowych krajobrazów i historii. Od Wyżyny Podolskiej na Ukrainie, aż po Mazowsze. W granicach naszego kraju mamy 587 kilometrów rzeki pełnej zakoli i meandrów, doskonale nadającej się do organizacji spływów kajakowych. Zacząć je można już w miejscowości Niemirów
Przy Bugu czynna jest przeprawa promem (poza okresami, gdy Bug zalewa doprowadzającą do promu drogę). Najbliższy most przez rzekę znajduje się w odległych o ponad 25 km Kózkach, przy granicy polsko-białoruskiej. Tu Bug nie płynie już wzdłuż granicy, nie są więc potrzebne specjalne zezwolenia.
Na przepłyniecie całej trasy z Niemirowa do Serocka należy zaplanować nie mniej niz 7 dni. Na trasie do ujscia w Zalewie Zegrzynskim leżą dwa parki krajobrazowe - Podlaski Przełom Bugu i Nadbużański Park Krajobrazowy. Bug to rzeka o dość wartkim nurcie, miejscami bardzo kaprysna. Płynie kreta doliną o wąskim dnie i wysokich zboczach z licznymi tarasami zalewowymi. Jej szerokość wynosi od 1,5 do 5 km.
Mimo, że szlak Bugu jest dobrze oznaczony, to warto pamiętać, że znaki kilometrażu rzeki oznaczające jej długość liczona od ujscia do Zalewu Zegrzynskiego nie są zbyt precyzyjne. Liczne mielizny i wyspy oznaczone sa tyczkami bialo-czerwonymi - oznaczajacymi prawa strone szlaku (przepływamy mając je z prawej strony) oraz biało-zielonymi - oznacząjacymi strone lewa (przeplywamy majac je z lewej strony). Istotne jest trzymanie się tych oznakowań zwłaszcza przy niskim poziomie wody. Brzegi sa w wiekszości strome i urwiste, ale jest sporo miejsc dogodnych na postój i wyjscie z kajaka. Brzegi rzeki często znaczą podmyte przez wodę i powalone pnie drzew. Często w piaszczystych skarpach napotkamy otwory gniazd jaskółek brzegówek. W wielu miejscach napotkamy też wędkarzy, gdyż Bug jest jednym z ulubionych łowisk. Na trasie spływu znajdują sie warte odwiedzenia miejscowości m.in. urokliwy Mielnik i Drohiczyn - historyczna stolica Podlasia. Jest to też okazja by uzupełnić niezbędny prowiant.


Historia Niemirowa

Początki osady sięgają średniowiecza, o czym świadczy pobliska góra Zamkowa z resztką dawnego grodziska. Dopiero w drugiej połowie XVI wieku kasztelan podlaski Stanisław Niemira uzyskał od króla Zygmunta Augusta prawa miejskie, które miasteczko straciło zaraz po II wojnie światowej. Jest tu wart zwiedzenia barokowo-klasycystyczny kościół i dawny cmentarz żydowski. W okolicy stwierdzono cmentarzyska z grobami w obstawie kamiennej (w typie mazowieckim) i kurhany (w typie ruskim) świadczące o istnieniu w XIII wieku w tym rejonie równoległego osadnictwa z zachodu i wschodu. Pierwszy gród powstał tu jednak już w XI-XII wieku. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1495, kiedy nosiła nazwę Niwice.

W 1548 r. wieś otrzymał od króla Zygmunta Augusta Stanisław Niemira herbu Gozdawa z Ostromęczyna. Jego wnuk Stanisław Niemira, kasztelan podlaski, uzyskał dla miejscowości prawa miejskie i zmienił nazwę na dzisiejszą. Położenie przy drodze handlowej i przeprawie przez Bug sprzyjało rozwojowi miasta. W 1620 r. właściciele wytyczyli duży rynek i ufundowali kościół.

Od 1631 r. Niemirów występuje w dokumentach jako miasto. Po zniszczeniach "potopu" szwedzkiego i najazdu Rakoczego zostało tu w 1662 r. zaledwie 88 mieszkańców. W 1709 r. właścicielem miasta był chorąży mielnicki Antoni Niemira. Odbudowa miasta nastąpiła po 1738 r., kiedy właścicielem miasta został ród Czartoryskich. Za staraniem kanclerza wielkiego litewskiego księcia Michała Czartoryskiego, w roku 1775 Niemirów otrzymał od króla Stanisława II Augusta prawo do dwóch targów w tygodniu i dwóch jarmarków w roku, co spowodowało rozwój handlu i napływ ludności żydowskiej.
W latach 1795-1807 zbiegały sie tu granice trzech zaborów. Niemirów znalazł się w zaborze rosyjskim.
W XIX wieku własność Niemojewskich i Szaniawskich, od 1851 własność rządowa. Podczas powstania styczniowego w pobliżu Niemirowa rozegrała się 4 lutego 1863 bitwa oddziału Romana Rogińskiego ze ścigającymi go wojskami rosyjskimi hrabiego Nositza.
W 1921 r. Niemirów liczył 120 domów i 777 mieszkańców, z czego dużą część stanowili Żydzi. We wrześniu 1939 roku ludność została zmuszona przez władze radzieckie do opuszczenia miasta ponieważ na Bugu powstała granica radziecko-niemiecka. Część drewnianych domów przeniesiono do prowizorycznej osady pod lasem, oddalonej o ok. 1 km. Mieszkańcy wrócili po zajęciu terenów przez Niemców w 1941 r. Prawa miejskie Niemirów utracił w 1944 r. po zniszczeniach wojennych.

Obiekty zabytkowe i turystyczne

O dawnej, miejskiej przeszłości Niemirowa świadczy jedynie zachowany układ urbanistyczny z rynkiem, zamienionym w ogrodzony plac, i wychodzącymi z niego uliczkami. Przy niektórych zachowała się stara, drewniana zabudowa.
  • Przy północnej stronie rynku stoi barokowo-klasycystyczny kościół św. Stanisława, ufundowany przez kanclerza Michała Fryderyka Czartoryskiego w 1780 r., ze stiukowymi dekoracjami. Jego projektantem był prawdopodobnie Jan Samuel Becker. Ukończył budowę w 1791 r. generał ziemi podolskich Adam Kazimierz Czartoryski. Stiuki zdobią również jasne wnętrze oraz fronton świątyni. Po powstaniu styczniowym zamknięty od 1866 do roku 1905 roku. W tym czasie nieskutecznie próbowano zamienić go w cerkiew. Poprzedni stojący w jego miejscu kościół z 1620 r. spłonął w 1775 r. Kościół otoczony jest murem z murowaną barokowo-klasycystyczną bramą-dzwonnicą z 1823 r. zbudowanym przez ks. Marcina Niemyskiego.
  • Nad rzeką znajduje się Góra Zamkowa ze średniowiecznym grodziskiem z XI - XII wieku z rowem i wałami. Grodzisko strzegło przeprawy przez rzekę. Leżało niegdyś nad Bugiem, który później zmienił koryto i płynie w odległości ok. pół kilometra.
  • W lesie, tuż przy granicy pozostały resztki cmentarza żydowskiego z zachowanymi nielicznymi macewami. Większość nagrobków została zniszczona przez żołnierzy radzieckich, którzy użyli ich do budowy schronów na Linii Mołotowa. Kilka takich schronów zachowało się na północ od miasteczka.

Spływ kajakowy rzeką Bug

Na odcinku NIEMIRÓW - DROHICZYN - NUR długości 100 km

Uwaga: po najechaniu wskaźnikiem myszy na wyróżniony fragment poniższego tekstu, zobaczymy współrzędne GPS miejsca oraz/lub link do zdjęć lotniczych terenu.
  • 0,0 km – Początek spływu we wsi Niemirów, na prawym brzegu Bugu, nieopodal granicy z Białorusią. W Niemirowie jest prom do przeprawy przez rzekę. Na polanie, nad rzeką porośniętą wysokimi wierzbami i topolami jest dobre miejsce na nocleg i przygotowania do spływu. Brzegi z obu stron rzeki przy Niemirowie są porośnięte wikliną. Kiedyś była tu państwowa plantacja tych krzewów. Rzeka ma w tym miejscu około 60 m szerokości. Lewy brzeg leży w granicach Parku Krajobrazowego Podlaski Przełom Bugu.
  • 2,6 km - W tym miejscu Bug po raz pierwszy, ale i nie ostatni, zakręca w prawo, a ok. 200 metrów dalej po lewej stronie, na wysokiej piaszczystej skarpie jest miejsce na odpoczynek i jeden z atrakcyjnych punktów widokowych. Nieco dalej, po tej samej stronie brzegu kolejny, tym razem na terenie otwartym, łatwo dostępny punkt widokowy, tzw. Łysa Góra. Sama góra nie jest zbyt imponująca, wznosi się raptem dwadzieścia parę metrów nad poziom wody i łatwo ją przeoczyć, szczególnie na początku spływu. Jednak mimo uroku tego miejsca warto płynąć dalej.
  • 3,6 km – Napotykamy pierwsze rozwidlenie szlaku wodnego. Na środku rzeki musimy minąć wyspę zarośniętą drzewami i krzakami wierzby. Zgodnie ze znakami wodnymi płyniemy korytem prawym. Zaraz za wyspą, na prawym brzegu widoczne są zabudowania miejscowości Sutno, ale trudno jest się tu zatrzymać. A za chwilę rzeka łagodnym i szerokim nurtem skręca w lewo.
  • 6,3 km – Po lewej stronie kawałek łagodnego brzegu i miejsce na krótki odpoczynek. Zbliżamy się do miejscowości Wajków. Można tu zrobić zakupy i posilić się regionalnymi potrawami, ale wieksze atrakcje czekają dalej. Poniżej tej miejscowości rzeka będzie skręcała w prawo, a na trasie napotkamy kilka wysepek. Trzeba będzie się trochę wysilić przed najbliższym postojem.
  • 10,1 km - Na lewym brzegu duży ośrodek wypoczynkowy W pobliżu znajduje się miejscowość Serpelice. Jest kilka podobnych ośrodków w okolicy, a poniżej nich położona jest miejscowość Klepaczew. Jest to typowe miejsce postoju spływu , ale jeśli ktoś chce odrobinę własnej atmosfery i prywatności, to trzeba płynąć dwa kilometry dalej, gdzie po lewej stronie jest miejsce na biwak i otoczenie ze stołami, wiatami i miejscem na ognisko. Teraz będziemy mieć przed sobą parę kilometrów prostej, choć w dalszym ciągu nie łatwej rzeki. Płyniemy do Mielnika.
  • 13,8 km – Po drodze mijamy na lewym, wysokim brzegu zabudowania miejscowości Zabuże.
  • 14,8 km - dopływamy do Mielnika, miasteczka na prawym brzegu Bugu, znanej miejscowości wypoczynkowej. Dogodne miejsce do wyjścia, odpoczynku i zrobienia zakupów. A przy okazji warto zwiedzić miasteczko, o którym pierwsze wzmianki sięgają czasów Bolesława Chrobrego. Bug rozszerza się i ma w tych okolicach około 100 m szerokości.
  • 16,9 km – W tym miejscu Bug na krótkim odcinku zwęża się do około 60 metrów i tu trzeba uważać na nisko zawieszoną nad wodą stalową linę. Jest to przeprawa promowa o nazwie "Ziemia Mielnicka".
  • 20,2 km - Na lewym, stromym i lesistym brzegu ośrodek wypoczynkowy. Można zatrzymać się tu na krótki odpoczynek ale lepsze miejsce jest trochę dalej, na polanie otoczonej sosnowym lasem.
  • 26,2 km – Przepływamy pod mostem kolejowym na trasie Hajnówka – Siedlce, a pod mostem wyspa. Niecały kilometr dalej kolejne wyspy i tu rzeka skręca w lewo dzieląc się na 4 dość wąskie koryta.
  • 30,5 km - Dogodne miejsce biwakowe na lewym brzegu w pobliżu lasu z piaszczystym łagodnym wyjściem i dużą polaną. Na wysokości tego miejsca wyspa - i tu droga wodna prowadzi prawym korytem.
  • 30,9 km – Kolejny most, tym razem drogowy na trasie Białystok - Lublin.
  • 32,3 km - Na prawym, dość wysokim piaszczystym brzegu ośrodki wypoczynkowe w Wólce Nadbużnej. Bardziej dostępny jest brzeg lewy w pobliżu miejscowości Klimczyce.
  • 35,8 km - Na lewym brzegu trawiasta polana. Dobre miejsce na odpoczynek. W pobliżu widoczne zabudowania wsi Mężenin, gdzie możemy zrobić zakupy.
  • 36,7 km - Bug skręca w prawo. Na prawym brzegu miejsce biwakowe, z wąską i długą polaną porośniętą drzewami. Najłatwiej dobić na początku tego miejsca gdyż później będzie trudno wyjść z kajaka. Następne doskonałe miejsce na biwak położone na przeciwnym brzegu jest około 300 metrów niżej. W oddali widoczne zabudowania wsi Ogrodniki.
  • 42,0 km - mijamy stojący na prawym brzegu słup z oznaczonym kilometrem długości rzeki "180". W oddali widoczna wieś Zajęczniki.
  • 42,9 km – Po lewej stronie dopływ niewielkiej rzeczki Toczna. Lewy brzeg jest otwarty i pozbawiony zarośli, prawy zakrzaczony i niedostępny.
  • 48,5 km - Przystań w Drohiczynie. Miasteczko jest historyczną stolicą Podlasia. Jego początki datują się na pierwszą połowę XI wieku.. Położony na prawym brzegu z kilkoma kościołami i siedzibą biskupa prezentuje się wyjątkowo pięknie. Przybijamy tuż przy przystani, w sezonie jest tu czynny punkt gastronomiczny. Kilometr dalej, na lewym brzegu wygodne miejsce na odpoczynek lub nocleg. Jest to dość rozległa polana otoczona drzewami.
  • 50,5 km - Z lewej strony widoczne ostatnie zabudowania wsi Bużyska. Tu rzeka mocno się rozszerza, i z obu stron opływa dużą wyspę. Za wyspą Bug ostro skręca w lewo, a następnie w prawo i zwęża się do szerokości około 60 metrów.
  • 52,5 km – Z lewej strony ujście niewielkiej rzeki Kołodziejka.
  • 56,0 km – Kolejny ostry zakręt w prawo. Na lewym brzegu widoczne położone nad samym brzegiem zabudowania wsi Mogielnica.
  • 56,7 km - Kolejny lewostronny dopływ Bugu - mała rzeka Myśla. Na wprost widoczna bardzo rozległa łąka z łagodnym wyjściem. Trochę dalej Bug znowu mocno zakręca w lewo i za zakrętem pojawia się na wprost wielka piaszczysta skarpa. Tuż za przełomem na lewym brzegu niewielki las mieszany, dalej brzeg znów się odsłania.
  • 59,4 km - Most drogowy pomiędzy Sokołowem Podlaskim, a Drohiczynem. Tuż za mostem na lewym wysokim brzegu wieś Wasilew Szlachecki. Dobre miejsce, aby zatrzymać się na odpoczynek, ale warto popłynąć jeszcze kilometr dalej.
  • 61,4 km - Wyjście na brzeg tuż przed rzadkim, sosnowym lasem jest łagodne, choć dość wąskie. Tu warto zatrzymać się nawet na nocleg.
  • 63,1 km - Mijamy zabudowania klasztorne na lewym brzegu w pobliżu miejscowości Wirów. Prawy brzeg, początkowo urwisty z licznymi gniazdami jaskółek brzegówek zaczyna przechodzić w łagodny odsłaniając wyjątkowo szeroką dolinę.
  • 64,6 km - Na lewym brzegu miejsce na nocleg lub odpoczynek. Dalej rzeka szerokim łukiem skręca w lewo i opasuje otwartą dolinę, nisko wznoszącą się ponad poziom wody. Mijamy właśnie Rezerwat "Wydma Mołożewska" który charakteryzuje się różnorodnością ptactwa typowego dla terenów podmokłych.
  • 68,0 km –Tuż przed wsią Mołożew widoczną na lewym brzegu Bug skręca ostro w prawo i wpływa pomiędzy dwie ściany lasu rosnące na bardzo wysokich skarpach. Niezwykły widok. Przypomina trochę kanion. Lewy brzeg objęty ochroną jako Rezerwat "Skarpa Mołożewska" . W tym miejscu rzeka zwęża się, a nurt staje się szybszy. To jeden z najpiękniejszych odcinków Bugu.
  • 70,3 km – Mijamy po lewej zabudowania ośrodka wypoczynkowego w pobliży miejscowości Gródek. Na brzegu widoczny betonowy murek oporowy, drewniane ławki i stoliki. Można się tu zatrzymać i zrobić zakupy. Dalej rzeka obfituje w liczne mielizny i wysepki, płyniemy lewą stroną.
  • 76,9 km – Mijamy miejscowość Osnówka na prawym brzegu. Tuż przy lesie dobre miejsce na odpoczynek lub nocleg. Za lasem miejscowość Granne z widoczną wieżą kościelną. Można tu również zrobić zakupy, po lewej stronie wał przeciwpowodziowy.
  • 82,6 km –Przez najbliższe dwa kilometry rozpoczyna się ciąg kilku wysp.
  • 84,5 km - Zakręt w lewo, a tuz za nim urządzone w harcerskim stylu miejsce biwakowe. Jest to z pewnością najładniejsze miejsce na postój, a zwłaszcza nocleg na całej trasie spływu. Tutaj też można podziwiać jeden z najpiękniejszych widoków rzeki. Prawy brzeg początkowo dostępny, z fragmentem starorzecza i przycumowanymi łodziami, dalej przechodzi w stromy i porośnięty lasem. W tle zabudowania wsi Łokcie.
  • 88,3 km - Kolejne miejsce na postój lub biwak na prawym brzegu rzeki poniżej miejscowości Wojtkowice - Glinna.
  • 88,9 km – Mijamy ujście rzeki Nurzec po prawej stronie. Dalej ładne miejsce postojowe wśród wysokich drzew z łagodnym wyjściem z wody. Następnie przepływamy koło zabudowań wsi Obryte położonej przy samej rzece na prawym brzegu. Jest też kolejna tablica, tym razem oznaczająca 130 km rzeki.
  • 92,2 km - Bug zakręca w prawo. Kilkanaście metrów dalej, na lewym brzegu, rozpoczyna się Nadbużański Park Krajobrazowy. Dalej mijamy kilka niemal połączonych miejscowości na prawym brzegu rzeki z wieloma miejscami łatwymi do wyjścia. Przez następne kilka kilometrów znowu na trasie pojawi się kilka niewielkich wysp.
  • 99,5 km - Na prawym brzegu miejscowość Nur. Dopływamy do położonej na lewym brzegu bardzo ładnej polany z lasem sosnowym i łagodnym wyjściem, gdzie możemy zatrzymać się na biwak. W Nurze można zakończyć spływ.


Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

ul. Warszawska 51 lok. 7
17-312 Drohiczyn, woj. Podlaskie